Maatregelen

Uit het VMS, dat is samengesteld uit het PBZO en het VBS, volgt een volledig, gedocumenteerd, geschikt en geïmplementeerd pakket aan maatregelen ter beheersing van de risico's van zware ongevallen met gevaarlijke stoffen. De maatregelen dienen niet alleen voort te komen uit het VMS, maar moeten ook in het VMS zijn geborgd. De maatregelen kunnen bestaan uit puur organisatorische maatregelen, uit puur technische maatregelen en uit een combinatie van beide. Voorbeelden van de diverse mogelijkheden zijn weergegeven in onderstaande tabel. De maatregelen kunnen zowel preventief als repressief van aard zijn. Dit is in de tabel aangegeven met respectievelijk een P en een R.

Voor zowel de preventieve als de repressieve maatregelen is aan te geven of ze generiek (G) of specifiek (S) van aard zijn. Generieke maatregelen komen voort uit een algemeen toegepast principe. Bijvoorbeeld het principe dat een leidingdeel dat kan worden ingeblokt tussen twee afsluiters altijd is voorzien van een Thermal Relief Valve (TRV). Specifieke maatregelen zijn gericht op een specifieke situatie met bijbehorend risico. Denk bijvoorbeeld aan een systeem van waterschermen dat moet voorkomen dat een wolk van waterstoffluoride (HF) zich over het bedrijfsterrein en verder verspreidt.

Tabel: Maatregelen ter beheersing van de risico's van zware ongevallen met gevaarlijke stoffen

Maatregelen Voorbeelden P of R1 G of S2
1 Organisatorisch

Werkvergunning
Opleiding
Veiligheidswacht
Veiligheidsfilm

P
P of R
P of R
P
G
G of S
S
G
2 Technisch Veerveiligheid
Thermal Relief Valve (TRV)
Hoog niveaubeveiliging in opslagtank met tripfunctie
Automatisch sprinklersysteem
Waterschermen
Droogloopbeveiliging

P
P
P
R
R
P

G
G
G
G
G of S
S

3 Combinatie van technische
en organisatorische
Hoog niveau-alarmering in opslagtank gecombineerd
met een procedure
Handmatig te bedienen noodstop
P

P of R
G of S

G

1 P = Preventief en R = Repressief 
G = Generiek en S = Specifiek

De maatregelen worden vaak in scenario's weergegeven in de vorm van een vlinderdasmodel (zie onderstaand figuur). De preventieve maatregelen zijn terug te vinden in de foutenboom, het linkerdeel van de vlinderdas. Zij zijn gericht op het voorkomen van het vrijkomen van de gevaarlijke stof, het loss of containment (LOC). Dit LOC vormt het hart van de das. De repressieve maatregelen zijn terug te vinden in de rechterzijde, de gebeurtenissenboom. Deze maatregelen zijn gericht op het beperken van de gevolgen van het vrijkomen van de gevaarlijke stof.

Op deze wijze wordt een complete beschrijving gegeven van de basisoorzaak, een gebeurtenis, die kan leiden tot een LOC, dat vervolgens in schade-effecten resulteert, en van de maatregelen die genomen kunnen worden om dit tegen te gaan. De bij de inspectie betrokken inspecteurs moeten voldoende relevante kennis van en ervaring met de geïdentificeerde risico's hebben om de maatregelen op waarde te kunnen schatten.

Figuur: Het vlinderdasmodel

deelcfiguur66ivlinderdasmodelgif8kb

Aan de maatregelen wordt een aantal eisen gesteld en voor het bepalen van de borging van de maatregel in het VBS dient vooraf per maatregel een keuze in een of meer levensfasen gemaakt te worden.